RSS

Tag Archives: ngân hàng bán lẻ là gì

[Ngân hàng Việt Nam] Nhà nhà làm bán lẻ .!.


Ngân hàng bán lẻ là gì? Tại sao các ngân hàng Việt Nam lại thay đổi chiến lược, tập trung mạnh mẽ vào hoạt động bán lẻ??

Chạy đua giới thiệu sản phẩm mới, nâng cấp dịch vụ, quảng bá thương hiệu, các ngân hàng nội địa lẫn quốc tế tại Việt Nam đang ồ ạt đổ bộ vào mảng ngân hàng bán lẻ.

Ngành ngân hàng có thể sẽ tăng trưởng gấp đôi trong vòng 5 năm tới, đạt gấp 2-3 lần tốc độ gia tăng tổng sản phẩm quốc nội (GDP), trong đó chìa khóa cho sự tăng trưởng này chính là các dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Nhận định này của vị lãnh đạo một ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM (không muốn nêu tên) dường như càng thôi thúc các ngân hàng nhanh chân đầu tư cho mảng dịch vụ này.

Bán lẻ là trọng tâm

Tổng Giám đốc ANZ Vietnam, bà Đàm Bích Thủy nhận định: “Thị trường bán lẻ chỉ mới ở giai đoạn đầu phát triển và còn rất rộng lớn cho bất cứ ai có nỗ lực”. Trong khi đó, đại diện cho khối nội, Tổng Giám đốc ACB, ông Lý Xuân Hải nhận định, hiện chỉ mới có 10 triệu trong 86 triệu dân có tài khoản ngân hàng, nên tiềm năng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ là rất lớn. Và một quan chức của Ngân hàng Nhà nước thì so sánh, trong khi tỉ lệ doanh thu từ dịch vụ ngân hàng bán lẻ ở các nước phát triển là 50% tổng doanh thu thì tại Việt Nam, tỉ lệ này chỉ mới khoảng 12%.

Kết quả khảo sát của NCĐT với một số ngân hàng cũng cho thấy, các ngân hàng đang xem dịch vụ bán lẻ là trọng tâm. Nhóm ngân hàng thương mại nhà nước xác định thị trường bán lẻ sẽ là tiêu điểm trong kế hoạch cổ phần hóa của họ sau năm 2010. Nhóm ngân hàng thương mại cổ phần thì đã chính thức bắt tay triển khai hàng trăm dịch vụ ngân hàng bán lẻ, cũng như thay đổi hình ảnh thương hiệu cho phù hợp với chiến lược mới. Ngân hàng nước ngoài thì xác định, sau năm 2015, thị trường bán lẻ sẽ là thị trường chủ đạo mà họ khai thác. Bởi vì ngân hàng bán lẻ, như ông Thomas Tobin, Tổng Giám đốc Ngân hàng HSBC Việt Nam, phân tích, “là lĩnh vực mang lại doanh thu cao, phát triển chắc chắn và ít rủi ro”. Vậy, ngân hàng bán lẻ là gì?

Ngân hàng bán lẻ là các dịch vụ ngân hàng nhắm đến đối tượng khách hàng cá nhân, thay vì nhóm khách hàng doanh nghiệp. Các dịch vụ chủ yếu của ngân hàng bán lẻ là tiết kiệm, thanh toán, cho vay tiêu dùng, thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ.

Từ năm 2008 đến nay, những nền tảng đầu tiên của mô hình ngân hàng bán lẻ đã bắt đầu xuất hiện.

Đầu tiên là sự phát triển liên tục của sản phẩm ngân hàng điện tử (internet banking). Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, nếu năm 2004 chỉ có 3 ngân hàng triển khai dịch vụ internet banking thì đến năm 2008 con số này đã là 25, với các dịch vụ chủ yếu là cung cấp thông tin, thanh toán hóa đơn định kỳ, chuyển tiền trong hệ thống.

Tiếp đến là sự lên ngôi của dịch vụ thẻ và cho vay tiêu dùng. Hiện nay, hệ thống ngân hàng có khoảng 10.200 máy ATM, 37.000 máy quẹt thẻ POS, 47 ngân hàng phát hành 23 triệu thẻ thanh toán.

Các chi nhánh, tức kênh phân phối các dịch vụ ngân hàng bán lẻ, vẫn liên tục được mở rộng, đến nỗi ông Lý xuân Hải (ACB) nhận xét: “Nhiều chi nhánh ngân hàng khác nhau chỉ nằm cách nhau vài mươi mét đường”.

Trong khi đó, kênh phân phối hiện đại (giao dịch qua internet, điện thoại, tin nhắn) cũng phát triển mạnh vì các ngân hàng đã không ngại đầu tư vào hệ thống công nghệ thông tin.

Và cuối cùng, các sản phẩm tài chính liên kết (dịch vụ ngân hàng kết hợp với bảo hiểm, chứng khoán, vàng) được triển khai ngày càng nhiều. Một ví dụ của loại sản phẩm này là mô hình “bancassurance” (bán dịch vụ bảo hiểm thông qua ngân hàng).

Nói như vậy để thấy, ngân hàng bán lẻ đang có đủ tiền đề để bùng nổ trong năm nay và sự cạnh tranh khốc liệt trong mảng dịch vụ này là điều không tránh khỏi.

“Siêu thị tài chính” cho người tiêu dùng giàu có

Dù mức độ đầu tư cũng như chiến thuật của mỗi ngân hàng là khác nhau, nhưng cơ bản dung mạo của dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Việt Nam đang hiện rõ trên 2 khía cạnh. Đó là biến ngân hàng bán lẻ thành một “siêu thị tài chính” và khai thác triệt để người tiêu dùng giàu có.

Giải thích cho tên gọi “siêu thị tài chính”, ông Đàm Thế Thái, Giám đốc Khối Khách hàng Cá nhân Ngân hàng An Bình (ABBank), cho biết: “Khách hàng ngày nay luôn muốn mua nhiều loại hàng hóa ở cùng một nơi. Vì vậy, mô hình siêu thị tài chính là điều mà Ngân hàng phải nghĩ tới”.

Ông Thái cho biết, “siêu thị tài chính” của ABBank hiện bán 5 gói sản phẩm lớn gồm bảo hiểm, chuyển tiền trong và ngoài nước, gửi tiết kiệm, thanh toán tiền điện, cước viễn thông, vay mua nhà và vay tiêu dùng.

Có hàng hóa đa dạng rồi, siêu thị tài chính còn phải cạnh tranh nhau về chất lượng dịch vụ. Vì thế, cuối năm 2009, Sacombank cho ra đời “Trung tâm dịch vụ khách hàng Sacombank” tại TP.HCM, với các nhân viên tư vấn, giải đáp thắc mắc và xử lý thông tin về tài khoản, sản phẩm, dịch vụ, chế độ bảo hành, hậu mãi… cho khách hàng 24/24h.

ACB thì thành lập đội ngũ nhân viên tư vấn tài chính cá nhân, đến tận nhà hoặc các địa chỉ theo yêu cầu của khách hàng.

Bên cạnh mô hình siêu thị tài chính, ngân hàng bán lẻ còn hướng đến phân khúc khách hàng cao cấp, vốn đang gia tăng tại Việt Nam.

Ông Tobin, Ngân hàng HSBC, ước tính, khoảng 10% khách hàng có tài khoản tiền gửi tại Việt Nam là những người có mức thu nhập cao. Vì thế, ngân hàng nước ngoài lẫn ngân hàng nội địa đều đang nhắm đến nhóm khách hàng tiềm năng này.

Từ năm 2008, thị trường ngân hàng đã chứng kiến cuộc chạy đua giữa khối nội và khối ngoại nhằm thu hút sự chú ý của nhóm khách hàng này.

Ở khối nội, năm 2008, Techcombank triển khai dịch vụ “Ngân hàng ưu tiên” dành cho khách hàng cao cấp. Đến năm 2009, Đông Á khai trương dịch vụ “DongA VIP Banking”. Nhìn chung, các dịch vụ loại này hướng đến việc chăm sóc khách hàng thông qua việc giúp họ giải quyết các nhu cầu tài chính. Các ngân hàng có cả đội ngũ chuyên gia tư vấn cho khách hàng về đầu tư chứng khoán, vàng, ngoại hối hay dịch vụ tài chính doanh nghiệp, chứ không chỉ dừng lại ở các dịch vụ giao dịch tín dụng.

Trong khi đó, khối ngoại tỏ ra có ưu thế hơn khi có thể “chăm sóc VIP” thông qua mạng lưới rộng khắp toàn cầu, điều mà khách hàng cao cấp rất quan tâm.

Điển hình gần đây nhất là gói dịch vụ ngân hàng HSBC Premier vừa được nâng cấp thành dịch vụ ngân hàng kết nối toàn cầu dành cho khách hàng cao cấp. Theo đó, khách hàng Việt Nam có thể thực hiện các giao dịch tài chính và sử dụng dịch vụ của HSBC tại 350 trung tâm HSBC Premier ở các thành phố lớn và hơn 6.000 chi nhánh có dịch vụ Premier trên toàn cầu.

Chưa biết phần thắng thuộc về ai nhưng “chắc chắn các ngân hàng nước ngoài sẽ tập trung vào phân khúc này, tạo nên một cuộc cạnh tranh sôi động”, ông Trần Phương Bình, Tổng Giám đốc Ngân hàng Đông Á, nhận xét.

Vậy, để cạnh tranh và giành thị phần, các ngân hàng đang triển khai những chiến lược nào?

3 chiến lược của ngân hàng bán lẻ

Từ năm 1996, dịch vụ thẻ bắt đầu được các ngân hàng tại Việt Nam áp dụng. Song, thay vì mang lại tiện ích tối đa thì các máy ATM lại gây khó cho khách hàng vì tiêu chí “máy ai nấy xài”. Tuy nhiên, từ cuối năm 2009, để làm bàn đạp phát triển cho dịch vụ ngân hàng bán lẻ, các ngân hàng đã bắt đầu tính chuyện liên kết.

Tháng 12.2009, Công ty Cổ phần Dịch vụ Thẻ Smartlink và Công ty Cổ phần Thẻ thông minh VNBC công bố đã kết nối hệ thống thanh toán thẻ Smartlink – VNBC và hợp tác cung cấp dịch vụ thanh toán trên các kênh giao dịch điện tử.

Tiếp đó, ngày 20.5.2010, Công ty Cổ phần Chuyển mạch Tài chính Quốc gia Việt Nam (Banknetvn) và VNBC công bố việc hợp nhất hệ thống thanh toán máy rút tiền tự động ATM và máy quẹt thẻ POS của các ngân hàng thành viên. Như vậy, giờ đây các chủ thẻ ATM có thể rút tiền ở bất cứ máy nào.

Không chỉ dừng lại ở việc liên kết, tự thân mỗi ngân hàng đều đang tích cực chạy đua mở rộng mạng lưới, như một đòi hỏi tất yếu của loại hình dịch vụ ngân hàng bán lẻ.

Bà Phan Bích Vân, nguyên Tổng Giám đốc Sacombank, nhấn mạnh: “Mở rộng mạng lưới là điều kiện tiên quyết để giành thị phần trong mảng ngân hàng bán lẻ”. Bà cho biết, trung bình 6 tháng, Sacombank lại mở một chi nhánh mới và hoạt động của các chi nhánh đều mang về lợi nhuận đáng kể.

Cùng nhận định với bà Vân, ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng Giám đốc Techcombank, cho biết, trong khoảng 2 năm trở lại đây, tốc độ gia tăng điểm giao dịch mới của Techcombank đạt trung bình 200%/năm. Hiện nay Techcombank có tổng cộng hơn 80 điểm giao dịch trên toàn quốc.

Ngân hàng Đông Á cũng liên tục mở rộng số lượng chi nhánh. Cuối năm 2009, ngân hàng này đã lần lượt khai trương chi nhánh ở Tây Ninh, Sóc Trăng, Gia Lai, Khánh Hòa và khởi công xây dựng chi nhánh Hải Phòng. Đầu tháng 12.2009, Đông Á khai trương 2 phòng giao dịch cho khách hàng cao cấp tại Hà Nội và TP.HCM.

Nhìn chung toàn thị trường, một ngân hàng cổ phần lớn nhất Việt Nam hiện nay đã có hơn 100 chi nhánh, thậm chí có ngân hàng quốc doanh có đến hàng ngàn chi nhánh. Liệu việc ồ ạt mở rộng chi nhánh có khiến thị trường bị quá tải?

Ông Trịnh Thanh Bình, Tổng Giám đốc VIB Bank, cho biết, ở các nước phát triển, các ngân hàng đang có xu hướng đóng dần các chi nhánh, thay vào đó là gia tăng dịch vụ ngân hàng tự động. Tuy nhiên, theo khuynh hướng tiêu dùng của thị trường Việt Nam, các ngân hàng vẫn nên mở rộng cả hai hình thức.

Thế nhưng, ngay tại thị trường Việt Nam nhóm ngân hàng nước ngoài cũng tỏ ra thận trọng với chiến lược bành trướng này. Bà Thủy, Ngân hàng ANZ, chia sẻ: “ANZ được cho phép mở bao nhiêu chi nhánh cũng được, nhưng chúng tôi sẽ không phát triển ồ ạt. Chúng tôi phải tính toán để việc mở chi nhánh đáp ứng được kế hoạch về lợi nhuận trên vốn và tài sản, cũng như xem xét hết những rủi ro có thể xảy ra”.

Ba bài toán quan trọng khi phát triển ngân hàng bán lẻ là hệ thống công nghệ thông tin, kênh phân phối và đánh bóng hình ảnh thương hiệu. Và chưa lúc nào các ngân hàng lại tích cực chạy đua làm mới hình ảnh thương hiệu của mình trong mắt người tiêu dùng như trong một năm vừa qua.

Tháng 9.2009, Ngân hàng Đông Á giới thiệu chương trình “Phủ sóng 1 km” nhằm tiếp cận từng hộ dân, mang đến cho khách hàng những sản phẩm dịch vụ được phục vụ trực tiếp cho nhu cầu tài chính như Thẻ Đa năng Đông Á, Ngân hàng Đông Á điện tử, Vay 24 phút…

Dù thừa nhận các khoản cho vay nhỏ 500.000 đồng, 1.000.000 đồng từ chương trình này đến những khách hàng thu nhập thấp có thể khó đòi nhưng ông Bình, Ngân hàng Đông Á, vẫn tỏ vẻ hài lòng. Ông nói: “Chưa tính đến hiệu quả kinh doanh thì hiệu quả về mặt thương hiệu là rất lớn. Đó là hiệu quả thâm nhập của thương hiệu vào cuộc sống của người tiêu dùng”.

Nếu cách làm thương hiệu của Đông Á nhắm đến giá trị vô hình thì cuộc chạy đua cải tiến làm thương hiệu của nhiều ngân hàng khác có vẻ dễ thấy hơn. Trong năm 2009, một số ngân hàng đã đầu tư hàng triệu USD để thay đổi hệ thống nhận dạng thương hiệu như VIB Bank, Ngân hàng Hàng hải, ANZ…

Đúng vào ngày đầu năm 2010, SeABank đã chính thức công bố hệ thống nhận diện thương hiệu mới, các điểm giao dịch của SeABank cũng được thiết kế lại. Ngân hàng còn thuê chuyên gia quốc tế đào tạo cho nhân viên các kỹ năng mới nhằm đáp ứng mô hình chuyên doanh bán lẻ và quy trình làm việc cũng được thay đổi.

Vẫn còn loay hoay

Những động thái trên cho thấy các ngân hàng đang cố gắng đầu tư bài bản chuẩn bị cho giai đoạn phát triển của dịch vụ ngân hàng bán lẻ, nhưng cho đến nay họ vẫn còn loay hoay với những khó khăn chủ quan lẫn khách quan.

Về mặt chủ quan, lúc này, trên 50% doanh thu của các ngân hàng đến từ các thành phố lớn. Nhưng thực tế hệ thống sản phẩm và dịch vụ ngân hàng bán lẻ của các ngân hàng vẫn còn nghèo nàn, chưa có sự khác biệt. Khả năng tài chính còn yếu cũng là một hạn chế của ngân hàng, dù các ngân hàng thương mại cổ phần đều đang nỗ lực để đáp ứng yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 3.000 tỉ đồng đến hết năm 2010.

Về tác động khách quan, bất chấp những nỗ lực phát triển dịch vụ, các ngân hàng vẫn không thể thay đổi được thực tế là ngành thương mại điện tử tại Việt Nam còn rất non trẻ. Điều này đã làm hạn chế khả năng phát triển của hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. Tỉ trọng tiền mặt được sử dụng trong thanh toán so với tổng phương tiện thanh toán tại Việt Nam vẫn ở mức cao, 14,6% năm 2008; trong khi tại Trung Quốc tỉ lệ này khoảng 10% và Thái Lan chỉ 7%. Bên cạnh đó, chỉ mới có khoảng 10% dân số Việt Nam tham gia vào thị trường ngân hàng bán lẻ.

Ngoài ra còn có những hạn chế về mặt pháp lý. Lãnh đạo một ngân hàng (không muốn nêu tên) cho rằng, các quy định về hoạt động ngân hàng được xây dựng chủ yếu trên cơ sở các giao dịch thủ công, với nhiều quy trình nghiệp vụ phức tạp. Trong khi đó, dịch vụ ngân hàng bán lẻ đòi hỏi phải áp dụng công nghệ mới, quy trình nhanh chóng hơn.

Vậy giải pháp của các ngân hàng là gì?

Ông Bình, Ngân hàng Đông Á, chia sẻ: “Việc ứng dụng công nghệ và phát triển dịch vụ bán lẻ nói chung cần có chi phí lớn. Chẳng hạn, riêng chi phí đầu tư bình quân cho mỗi máy ATM đã là 10.000-13.000 USD. Vì vậy, các ngân hàng phải chấp nhận tăng vốn, năng lực tài chính và tạo ra sự khác biệt trong dịch vụ, nếu không muốn bị tụt lại phía sau”.

Trong khi đó, ông Hải, Ngân hàng ACB, cho rằng, các ngân hàng cần chú ý đến nhóm khách hàng trẻ, độ tuổi 30, chiếm 65% dân số Việt Nam, vì đối tượng này rất năng động trong việc tiếp cận sản phẩm và sẵn sàng sử dụng các dịch vụ ngân hàng bán lẻ mới, hiện đại.

Về phía chính sách, ông Vinh, Ngân hàng Techcombank, bày tỏ, để phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ, cần có một cơ chế đơn giản, gọn nhẹ, đồng bộ và dễ hiểu, đảm bảo lợi ích của khách hàng.

Bà Phan Bích Vân, Sacombank, trong một lần trả lời báo giới còn kiến nghị cụ thể hơn: “Việc Ngân hàng Nhà nước có chủ trương tăng số vốn chủ sở hữu tối thiểu để thành lập chi nhánh từ 20 tỉ đồng/chi nhánh lên đến 70 tỉ đồng/chi nhánh là vấn đề rất nan giải cho các ngân hàng muốn nhanh chóng mở rộng mạng lưới”. Bà Vân cũng cho biết, các ngân hàng vẫn đang trông chờ những cơ chế ưu đãi như việc chính quyền địa phương tạo điều kiện để ngân hàng được thuê mua các mặt bằng tốt cũng như có các ưu đãi về thuế.

Dù những giải pháp mà các lãnh đạo ngân hàng thương mại đưa ra vẫn chưa hứa hẹn giải quyết được gốc rễ vấn đề, nhưng khi nhắc lại câu hỏi liệu sự phát triển của các dịch vụ ngân hàng bán lẻ hiện nay có quá sớm so với nhu cầu thực sự của thị trường hay không, tất cả các nhà lãnh đạo này đều cho rằng, ngân hàng nào đón đầu tốt nhất việc cung cấp dịch vụ ngân hàng bán lẻ thì sẽ trở thành những người khổng lồ trong ngành ngân hàng.

Box: Mô hình nào cho ngân hàng bán lẻ?

Thanh toán bằng thẻ: Học từ Hàn Quốc

Trong một thời gian ngắn, Hàn Quốc đã phát triển hàng trăm triệu thẻ và xây dựng văn hóa giao dịch bằng thẻ thông qua những giải pháp đồng bộ. Năm 1999-2001, Hàn Quốc đạt giá trị giao dịch bằng thẻ lên tới 135 tỉ USD nhờ đề án bắt buộc người dân mua xổ số bằng thẻ tín dụng. Tiếp đó, năm 2002-2006, nước này lại giảm thuế giá trị gia tăng cho các hộ kinh doanh bán lẻ nếu họ chấp nhận thanh toán bằng thẻ. Kết quả là tỉ trọng giao dịch bằng tiền mặt đã giảm từ 40% xuống còn 25%.

Ông Phạm Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc VietinBank, cho rằng, Việt Nam nên áp dụng những chính sách bắt buộc và triệt để như Hàn Quốc. Trước mắt, Chính phủ cần đưa ra chính sách giảm thuế cho phần doanh thu mà doanh nghiệp giao dịch qua thẻ và miễn thuế nhập khẩu các thiết bị công nghệ thẻ như máy ATM, máy POS, máy sản xuất thẻ…

Ngoài ra, các ngân hàng cũng có thể đàm phán với các tổ chức phát hành thẻ quốc tế như Visa, MasterCard… để có được mức phí giao dịch phù hợp (mức phí tại Việt Nam là hơn 2%, trong khi tại Hàn Quốc chỉ khoảng 1%), ông Tuấn cho biết.

Tỉ trọng thanh toán tiền mặt trong nền kinh tế được tính như thế nào?

Theo bà Dương Hồng Phương, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, hiện nay chưa có một chỉ tiêu chuẩn xác về tỉ trọng thanh toán tiền mặt trong nền kinh tế. Ngân hàng Nhà nước đang sử dụng số liệu thống kê chính thức về tỉ trọng tiền mặt trong lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng tính trên tổng phương tiện thanh toán để tham khảo xu hướng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế Việt Nam.

Nguyên tắc tính như sau: Lượng tiền mặt trong lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng được xác định bởi lượng tiền phát hành trừ đi lượng tiền mặt tồn quỹ trong hệ thống ngân hàng.

Tổng phương tiện thanh toán là tổng số lượng tiền gửi có kỳ hạn và không kỳ hạn tại hệ thống ngân hàng cộng với lượng tiền mặt trong lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng?

TÀNG LONG (NCĐT)

 
 

Tags: , , , , ,

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.