RSS

Tag Archives: thanh khoản là gì

[Ngân hàng VIỆT NAM] Trần lãi suất 14%: Công cụ của “Trò chơi thanh khoản”


Dường như việc áp dụng trần lãi suất của NHNN chỉ là công cụ nhằm thúc đẩy quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, buộc các NHTM yếu thanh khoản phải chấp nhận tái cấp vốn từ NHNN để tồn tại.

Vào đầu tháng 12/2011, khi sự kiện hợp nhất đầu tiên diễn ra với 3 ngân hàng thương mại Ficombank, TinNghiaBank, SCB thì hiện tượng phá trần lãi suất lại tái hiện. Tuy kín đáo hơn thời gian trước đó nhưng cũng bắt đầu xuất hiện tính không giới hạn về phạm vi tác động.

Một sự trùng hợp về thời điểm giữa hai sự kiện trên chăng? Song nếu là trùng hợp ngẫu nhiên thì tại sao lại diễn ra một chuỗi vận động có tính hệ thống: tình trạng thiếu hụt trầm trọng về thanh khoản của 3 NH Ficombank, TinNghiaBank, SCB trước khi chính thức hợp nhất, và trần lãi suất huy động 14%/năm đã chính thức bị “phá bỏ” trong ít nhất hai tháng qua?

Những trò chơi độc đáo luôn có đặc điểm là ngay cả người tham gia cũng không thể biết rõ là mình đã bị biến thành trò chơi của người khác. Có lẽ trò chơi chỉ được định hình nét độc đáo của nó khi những người tham gia suy ngẫm lại đường đi của trò chơi này.

Trần lãi suất : khởi đầu của trò chơi

Vào tuần cuối tháng 8/2011, trong bối cảnh chỉ số lạm phát bắt đầu có xu hướng giảm sau khi lập đỉnh trong năm, lần đầu tiên kể từ khi nhậm chức thống đốc, Nguyễn Văn Bình đã nêu khả năng về phương án giảm lãi suất.

Trước đó, như tất cả chúng ta còn nhớ, lãi suất huy động đã bị biến thành một cái “chợ”, bất chấp Thông tư 02 của NHNN quy định mức trần 14%/năm từ những tháng đầu năm 2011. Rất mau chóng, lợi ích của từng ngân hàng thương mại là trên hết. Tình hình khó khăn về vốn đã khiến đa số ngân hàng thương mại lao vào cuộc đua cạnh tranh huy động vốn từ khách hàng. Từ đó, lãi suất huy động đã nhảy vọt lên mức 19-20%, thậm chí 21%. Hệ quả quá lớn của cái “chợ” hỗn tạp này là mặt bằng lãi suất cho vay đã bị chính các ngân hàng thương mại đẩy lên đến 25-27%.

Kỷ cương và tính nghiêm minh trong điều hành lãi suất của NHNN cũng vì thế đã tiệm cận với trục hoành, nếu ai đó tổ chức một cuộc khảo sát bỏ túi. Nhưng cuộc cách mạng về kỷ cương lãi suất đã với chỉ thị 02 đã thiết lập lại trần lãi suất huy động 14%/năm.

Lần đầu tiên sau nhiều tháng, “chợ lãi suất” đã được bình ổn giá đầu vào. Cũng lần đầu tiên sau nhiều tháng, lời nói đã đi đôi với việc làm trong ngành ngân hàng. Chỉ một ngày sau Chỉ thị 02, NHNN đã có thống kê chính thức về tình hình tuân thủ lãi suất huy động và lãi suất cho vay của các ngân hàng thương mại.

Hai ngày sau Chỉ thị 02, cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng – NHNN Việt Nam đã kiểm tra đột xuất một số TCTD tại Hải Phòng, Hà Nội, Đà Nẵng, Ninh Bình và TP.HCM có dấu hiệu vi phạm lãi suất huy động trên 14%/năm. Chỉ một tuần sau Chỉ thị 02, hai Ngân hàng DongABank và Agribank đã bị xử lý nghiêm khắc do chi nhánh của những ngân hàng này vi phạm trần lãi suất 14%/năm.

Một tháng sau Chỉ thị 02, một sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa Thanh tra NHNN với Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công An đã được thao tác trong việc kiểm tra chi nhánh Tân Bình của Ngân hàng Thương mại cổ phần Phát triển TP.HCM (HD Bank). Kết quả, như mọi người đều biết, án phạt rất nặng. Thậm chí, án hình sự còn treo lơ lửng trên đầu HD Bank. Niềm tin xã hội được tái gia cố. Các doanh nghiệp khấp khởi mong chờ cái thòng lọng được tháo bỏ. Hy vọng cho sự tái phục hồi từ đình đốn kinh tế lại hé rạng.

“Cuộc cách mạng” tiếp theo: Thanh khoản

Vào đầu năm mới 2012, trong một hội nghị ngành ngân hàng, Giám đốc một chi nhánh ngân hàng đã thừa nhận: “Trên thực tế, kỷ cương lãi suất huy động trên thị trường ngân hàng chỉ giữ được từ ngày 7/9 đến hết tháng 9/2011. Còn từ tháng 10/2011 đến nay, đặc biệt là tháng 12/2011, thị trường ngân hàng đang phải chịu đựng tình trạng mặc cả lãi suất, song không dễ phát hiện, không dễ tố cáo”.

Tuy không dễ phát hiện, nhưng những ngân hàng lớn có thói quen tuân thủ quy định về trần lãi suất huy động, đã lại bức xúc khi phải “tố cáo” mức lãi suất thỏa thuận” đang có chiều hướng tiệm cận mốc 20% tại một số ngân hàng  nhỏ. Còn trên “mặt trận” lãi suất cho vay, trên thực tế chỉ có khoảng 20% doanh nghiệp đạt được mơ ước “tiếp cận nguồn vốn vay giá rẻ” ở mức lãi suất 15-16%/năm.

Cũng trên thực tế, niềm tin xã hội lại một lần nữa rơi vào trạng thái thất vọng. “Cuộc cách mạng” về lãi suất của NHNN đã không hoàn tất cái kết cục cần có của nó. Thay vào đó, cuộc cách mạng này lại rơi vào chủ nghĩa “chiết trung” (dừng ở đoạn giữa). Án phạt đối với HD Bank cũng đánh dấu thành công cuối cùng của chiến dịch Chỉ thị 02. Sau khi đã không có một án hình sự nào cho ngân hàng vi phạm này, một “cuộc cách mạng” khác đã diễn ra mà không cần sự tuyên bố.

Từ giữa tháng 10/2011, đột nhiên lãi suất liên ngân hàng trong thị trường II tăng mạnh. Ban đầu mức tăng đến 16% đã được xem là khá cao. Nhưng sau đó, lãi suất liên ngân hàng đã tái hiện hình ảnh của chỉ số lạm phát với mức tăng đến 23%. Thậm chí có thời điểm đến 30%. Một sợi dây thòng lọng khác được thắt nút, nhưng lần này không phải với doanh nghiệp, mà nhắm đến chính một số ngân hàng thương mại nhỏ. Đó cũng là những ngân hàng bị xem là yếu kém, bị dư luận nhỏ to đồn đoán về một danh sách “đen” nào đó của NHNN chứa đựng những ngân hàng như thế.

Tình hình trở nên hỗn loạn trên thị trường liên ngân hàng trong suốt tháng 10/2011. Hàng loạt ngân hàng thương mại nhỏ, dù trước đó chưa từng kêu ca về chuyện “thỏa thuận” lãi suất huy động với khách hàng, lại buộc phải kêu thét về cái giá cắt cổ mà họ phải đi vay từ các ngân hàng lớn.

Một chuyên gia ngân hàng và cũng là thành viên của Hội đồng tư vấn chính sách tài chính và tiền tệ quốc gia, ông Trần Hoàng Ngân – vào thời điểm đó đã đánh giá: tác động điều chỉnh của NHNN tăng lãi suất tái cấp vốn từ 14% một năm lên 15%, lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng từ 14% lên 16% mỗi năm, áp dụng từ ngày 10/10 cũng là một nhân tố đẩy lãi suất liên ngân hàng dâng cao. Và một khi lãi suất liên ngân hàng đã tăng cao thì nó cũng giống như cơn bệnh đã lộ ra, tức dấu hiệu lâm sàng của căn bệnh thiếu thanh khoản.

Có nhiều lý do để giải thích cho tình trạng “bất ngờ” thiếu hụt thanh khoản của một số ngân hàng thương mại. Nhưng về mặt thời điểm, rõ ràng chỉ từ khi NHNN tăng lãi suất tái cấp vốn, những ngân hàng bị liệt vào loại “có vấn đề” mới thật sự phải đối mặt với chọn lựa sinh tồn. Được “lựa chọn” đầu tiên, vấn đề tồn vong của 3 ngân hàng thương mại Ficombank, TinNghiaBank, SCB không phải gì khác hơn là cơn khủng hoảng thanh khoản.

Trò chơi mới chỉ bắt đầu

Sau trung tuần tháng 10/2011, một sự bất ngờ nữa lại xảy đến khi NHNN nêu ra bốn quan điểm về tái cấu trúc hệ thống – nhiệm vụ trọng tâm của ngành ngân hàng trong những năm tới. Và NHNN cho rằng, “Sáp nhập ngân hàng là xu hướng tất yếu”. Chỉ một tuần sau, bài toán xử lý những kẻ đói ăn đã được giải quyết phần nào: 5 hoặc 6 ngân hàng, mỗi ngân hàng sẽ được NHNN tái cấp vốn từ 1.000 đến 5.000 tỷ đồng, và đương nhiên các khoản tái cấp vốn này đều được gắn kèm với điều kiện ngặt nghèo của nó.

Rất có thể, trước đó những ông chủ của các ngân hàng “có vấn đề” đã không thể hình dung họ bị đẩy vào một tình thế buộc phải “ngửa tay xin bố thí”. Nói cách khác, họ đã không thể biết “trò chơi thanh khoản” được hình thành như thế nào. Kết cuộc của trò chơi này chỉ được nhận ra khi mọi sự đã an bài, khi phần thắng chắc chắn đã nằm trong tay kẻ cầm chịch.

Viết Lê Quân (VEF)

Bonus: THANH KHOẢN LÀ GÌ?

Thanh khoản ngân hàng (Liquidity) là khả năng chuyển đổi thành tiền mặt của các tài sản của ngân hàng đó. Tiền mặt chính là tài sản có tính thanh khoản cao nhất, sau đó là các giấy tờ có giá như trái phiếu chính phủ, trái phiếu kho bạc ….

Quản lý thanh khoản là một trong những hoạt động quản trị rủi ro quan trọng nhất của các ngân hàng. Mục tiêu của quản lý thanh khoản là luôn duy trì một lượng tiền mặt “hợp lý”, không ít, không nhiều, đảm bảo người gửi tiền có thể rút tiền mặt vào bất cứ lúc nào.

Thời gian vừa qua, một số ngân hàng mất thanh khoản nghiêm trọng, tức là không còn tiền mặt trong tủ, không  giải ngân được các hợp đồng cho vay theo đúng hạn, khách đến rút tiền không rút được …. Các ngân hàng này phải vay trên thị trường mở (thị trường liên ngân hàng) hoặc vay trực tiếp ngân hàng nhà nước để đảm bảo thanh khoản tạm thời, tránh đổ vỡ.

(Zonzon)

Thanh khoản là gì?

Thanh khoản là gì?

Thanh khoản là gì?

Thanh khoản là gì?

Thanh khoản là gì?

Thanh khoản là gì?

Thanh khoản là gì?

 
 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.